Kompost yapımında başarısızlıkların büyük kısmı bilgi eksikliğinden değil, ölçüsüz uygulamadan kaynaklanır. Yığına ne attığınızı, ne sıklıkla karıştırdığınızı ve nem oranını kabaca tahmin ederek ilerlediğinizde sistem çoğu zaman iki uçtan birine savrulur: ya kurur ve donar kalır, ya da ıslanıp kokar. Aşağıda kompost sıkça sorulan sorular başlığı altında toplanan konular, yeni başlayanların ilk üç ayda karşılaştığı sorunların neredeyse tamamını kapsıyor. Her cevabı, tahmin yerine ölçülebilir eşiklerle verdik.
En sık gelen soru "ne zaman hazır olur" sorusudur ve tek bir cevabı yoktur. Süre; parçacık boyutu, yığın hacmi, karıştırma sıklığı ve karbon–azot dengesine bağlı olarak dört kat farklılaşabilir.
Yöntem seçimi süreyi belirleyen tek başına en güçlü değişkendir. İki temel yaklaşımın karşılaştırması:
| Ölçüt | Sıcak yöntem | Soğuk yöntem |
|---|---|---|
| Tipik süre | 6–12 hafta | 6–12 ay |
| Minimum yığın hacmi | ~1 m³ (ısı tutması için) | Hacim kısıtı yok |
| Karıştırma sıklığı | 3–7 günde bir | Ayda bir veya hiç |
| Tepe sıcaklığı | 55–65 °C | Ortam sıcaklığı civarı |
| Yabancı ot tohumu ve patojen | Büyük ölçüde etkisizleşir | Canlı kalabilir |
| İş yükü | Yüksek | Çok düşük |
Malzemeyi 2–5 cm boyutunda parçalamak, yüzey alanını artırdığı için süreyi belirgin biçimde kısaltır. Bütün bir elma çekirdeği aylarca bozulmadan durabilirken, dörde bölünmüş aynı meyve haftalar içinde kaybolur.
Isınmama üç nedenden birine dayanır ve teşhis sırası şudur:
Nem kontrolü için sıkma testi pratiktir: bir tutam malzemeyi avucunuzda sıktığınızda parmaklarınızın arasından tek bir damla gelmesi ideal aralığı (%50–60) işaret eder. Hiç damla gelmiyorsa su ekleyin, sızıyorsa karbon malzemesiyle seyreltin.
Olgunluk için üç bağımsız gösterge birlikte değerlendirilir: renk koyu kahve–siyah, koku orman toprağı gibi, hacim başlangıcın yaklaşık yarısı veya altındadır. Karıştırma sonrası yığın tekrar ısınmıyorsa ayrışma bitmiş demektir. Emin olamadığınızda tere veya turp tohumu testi yapın: bir saksıya koyduğunuz kompostta tohumların çimlenme ve ilk yaprak gelişimi normalse ürün olgundur; çimlenme bozuksa yığın birkaç hafta daha dinlendirilmelidir. Ham kompost, ayrışmayı sürdürürken topraktaki azotu geçici olarak bağlayıp fideleri sarartabilir.
Mikroorganizmalar ağırlık bazında yaklaşık 25–30 birim karbona 1 birim azot ile en verimli çalışır. Pratikte bunu hesap makinesiyle değil, hacim oranıyla yönetirsiniz: kabaca 2–3 ölçek kuru/kahverengi malzemeye 1 ölçek yaş/yeşil malzeme. Referans niteliğinde birkaç malzemenin konumu:
| Malzeme | Grup | Yaklaşık C/N eğilimi |
|---|---|---|
| Kuru yaprak | Karbon | Yüksek (50–60'ın üzeri) |
| Karton, gazete kâğıdı | Karbon | Çok yüksek |
| Mutfak sebze artığı | Azot | Düşük (15–20) |
| Taze çim biçimi | Azot | Çok düşük (15 civarı) |
| Kahve telvesi | Azot | Düşük (20 civarı) |
Kaçınılacaklar listesi kısadır ama esnetilmemelidir: et, kemik, süt ürünü, pişmiş yağlı yemek, evcil hayvan dışkısı, hastalıklı bitki dokusu ve kimyasal ilaç kalıntılı malzeme. Bunlar kokuyu, kemirgen ilgisini ve patojen riskini birlikte artırır.